Verse-38
अध्याय 2 — सांख्य योग
श्लोक 38
🕉 मूल संस्कृत श्लोक
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥38॥
🕉 हिन्दी अनुवाद
📜 अनुवाद
हिन्दी
t;&ijkt;] ykHk&gkfu vkSj lq[k&nq%[k dks leku le>dj mlds i'pkr~ ;q) ds fy;s rS;kj gks tk] bl izdkj ;q) djus ls rw iki dks ugha izkIr gksxk&
lq[k gks ;k nq%[k rw cjkcj gh eku]
thr gkj ykHk gkfu esa jg lekuA
le> djds ;g ckr dj ;q) vc]
ikiksa ls vtqZu! cpsxk rw rcAA
vtqZu us izFke v/;k; esa Hkxoku~ Jh —".k ls dgk Fkk fd fe=ksa ds fojks/k esa ge iki D;ksa ugha ns[k jgs vkSj bl iki ls cpus ij D;ksa ugha ge fopkj djsa&
fe=æksgs p ikrde~AA ¼1@38½
dFka u Ks;eLekfHk% ikiknLekfUuofrZrqe~A ¼1@39½
ekjus dh fØ;k iki ugha gSA lhek ij [kMs+ lSfud ftrus vf/kd foi{kh ;ks)kvksa dks ekjrk gS] mruk gh cM+k iqjLdkj mls feyrk gSA ogk¡ futh fe=rk ;k lEcU/k ns[kdj fdlh ds izfr d#.kk æksg ugha gSA bl le; tks dkSjo foi{k esa gSa] mudk i{k v/keZ dk gS] /keZjkt ;qf/kf"Bj ds }kjk mUgsa dg fn;k x;k gS fd tks Hkh gekjs /keZe; i{k esa vkuk pkgs mldk Lokxr gSA ;g /keZ;q) gS] v/keZ ds i{k esa tks Hkh gS] mldk o/k gh bl le; dÙkZO; gSA Jh —".k dgrs gSa fd ikFkZ! viuk dÙkZO; dj vkSj lkFk esa ;g /;ku jg fd eq>s n`f’V lq[k&nq%[k] ykHk&gkfu ;k t;&ijkt; ij ugha j[kuhA dÙkZO; ds izfr ,d fu"Bk esa eq[; dfBukbZ ;gh gSA n`f’V ,di{kh; gks tkrh gSA deZ ds lkFk vkSj i'pkr~ tks esjs vuqdwy gS] ogh gks] ogh eq>s feysA ;g n`f’V deZ cU/ku dh fLFkfr gSA
oLrqr% deZ ds lkFk iki dh fLFkfr ;gh gS( tc fØ;k dh izfrfØ;k ,sls laLdkjksa ds :Ik esa gksus yxs tks vius gh cU/ku dk dkj.k cu tk;sA ,slk gksrk rHkh gS tc n`f’V dÙkZO; fu"Bk ij ugha] mlds ifj.kke ij igys ls dsfUær gks tkrh gSA Jh Hkxoku~ izsfjr djrs gSa ikFkZ! t;&ijkt;] ykHk&gkfu] lq[k&nq%[k dh u lkspA bu lcdks vius fy;s cjkcj le>A ohj cu] lkglh cu] dÙkZO; fu"B cuA igys gh bu fLFkfr;ksa dks fpUru esa ykdj viuh fopkj 'kfDr dks nqcZy u cukA nq%[k ugha lq[k gh feys] ijkt; ugha fot; gh gks] gkfu ugha cl ykHk gh gks&;g vis{kk vkSj blh dk fpUru deZ cU/ku dks gsrq gSA tc ekuo fpUru esa ,d i{kh; gksrk gS ogk¡ ladh.kZrk vkrh gSA lksp dh ladh.kZrk vuqfpr voS/k lk/kuksa esa my>k nsrh gSA
xhrk mnkj fpUru dk xzUFk gSA ekuo ek= dh fopkj/kkjk esa mnkjrk dk lekos'k djuk xhrk dk /;s; gSA fufeÙk gS vtqZu! y{; gS ekuo ek=A flDds dk ,d gh igyw ughaA nksuksa dks ns[kks] nksukas leku gSaA lq[k&nq%[k] ykHk&gkfu] t;&ijkt; vkfn }Un lalkj ds nks igyw gSaA Hkxoku~ dgrs gSa nksuksa dks leku le>ks] nksuksa esa le jgksA Kku dh vR;qPp voLFkk dh ckr Jh Hkxoku~ us dgh vkSj fQj O;ogkj ds /kjkry ij lkekftd] O;kogkfjd fLFkfr;ksa ds izfr psrkrs gq, }U}ksa esa lerk dk lUns'k! ;|fi blh esa Kku ds lkFk deZ dks ladsr ¼le jgdj deZ djus ls rw iki dks izkIr ugha gksxk½ izkjEHk dj fn;k x;k( rFkkfi foLrkj dh n`f’V ls xhrk xk;d izHkq dgrs gSa&